Centrum Statystyki Kolejowej/ Centre de statistique ferroviaire/ Zentrum fuer Eisenbahnstatistik/ Railway Statistics Centre

STATYSTYKI:

Przewozy pasażerskie w Europie Zachodniej

Przewozy towarowe w Europie Zachodniej

Przewozy pasażerskie w Europie Śr- Wsch.

Przewozy towarowe w Europie Śr.- Wsch.

Porównania międzynarodowe

Dane ogólne-Europa

Transport ogólnie

Wykresy wzrostu

Polskie Koleje Państwowe

Transport w Polsce

 

 

bullet

Koleje towarowe

 

Wielką brednią jest utrzymywanie monopolu jednego przedsiębiorstwa publicznego w towarowych przewozach kolejowych. Wówczas przewozy spadają, a boczne linie nie są już obsługiwane, wobec czego koszty infrastruktury wzrastają i pasażerski szynowy transport zbiorowy staje się dużo mniej rentowny. Należy więc dążyć do rozwoju obu gałęzi transportu kolejowego poprzez wprowadzenie konkurencji- obojętnie czy silnej, czy słabej.

Kolej towarowa w USA jest przykładem wprowadzenia konkurencji na liniach głównych oraz kolei regionalnych na liniach bocznych.  "Towarzystwa prowadzące przewozy towarowe płacą podatki identyczne z przemysłem, podczas gdy w Europie dominuje podejście monopolistyczne, kolej w UE przewozi średnio 15% z tendencją spadkową. Wydajność pracy na kolei w USA wynosi 8 mln tono km/pracownika/rok, a na PKP waha się wokół 0,4 mln tono km/pracownika/rok. Cena w USA jest niższa o 2 centy/tkm i tendencja jest spadkowa. W USA wpływy trzykrotnie przewyższają koszty płacowe, choć płace są wyższe niż w Europie. Kolej jest w USA konkurencyjna przy tylko niewielkim wsparciu państwa dla niektórych firm oraz pomimo znacznie niższej niż w Europie akcyzy na paliwa, co pogarsza jej konkurencyjność z transportem samochodowym w porównaniu do Europy. Działa bez licznych zachęt ze strony ekologów do wzmocnienia transportu kolejowego i bez przekonania polityków o narodowym i strategicznym znaczeniu kolei. Można i należy oczywiście uwzględnić uwarunkowania geograficzne – większe odległości, ale przy maksimum dobrej woli nie tłumaczy to omal 20-krotnie wyższej wydajności i ponad dwukrotnie wyższego udziału w przewozach" (Cytat za T. Syryjczykiem, "Reforma Kolei w Polsce")

Amerykańska kolej ma się obecnie dość dobrze i przewozi prawie połowę ładunków- 48.9 procenta (2000) i jest to przede wszystkim transport zbóż, węgla i przewozy kontenerów. Polityka dereglamentacji i uwolnienia rynku pozwoliła na rozwiniecie transportu intermodalnego i  polepszyła sytuacje kolei na niekorzyść ciężarówek. Długość głównych linii kolejowych obsługiwanych przez tzw. First Class Railroads (9 przedsiębiorstw) to 113.056 mil. Istnieje 9 wielkich operatorów kolejowych oraz 546 mniejszych przedsiębiorstw, obsługujących boczne linie i sieci regionalne (1999). 

Amerykańscy ekonomiści są zdania (np. Wilson 1997) iż to deregulacja i konkurencja na rynku  spowodowała spadek taryf i wzrost przewozów. Udowadnia się, ze w roku 1989  koszty usług były o 40 procent niższe niż byłyby w przypadku reżimu rynku  regulowanego. Jeżeli przewoźnik kolejowy jest monopolistą w danej relacji,  ceny usług są o 14.4 procenta wyższe i ilości przewożonych towarów o 17.4  procenta niższe niż w przypadku konkurencji na tym rynku. Dodatkowa firma  kolejowa obsługująca badane połączenia pomiędzy miastami redukuje ceny o 7-10 procent i powoduje wzrost ilości przewożonych towarów o 11-14  procent. Autor udowodnił, iż ceny usług wzrastają i przewozy spadają, jeżeli zmniejsza się liczba firm na danym rynku kolejowym . W sumie koleje amerykańskie są obsługiwane przez ponad 550 operatorów, i to właśnie konkurencja miedzy nimi jest przyczyną prawie największego na świecie udziału kolei w przewozach ładunków. Autor odrzuca tezę, iż większa liczba firm na rynku powoduje zwiększenie kosztów całkowitych. Jeśliby tak w istocie było, zakładając stały popyt na usługi, ceny przewozów wzrosłyby, a tak się nie stało. Autor udowadnia ze liczba firm obsługująca rynek kolejowy jest skorelowana z cenami usług. Rynki z większą ilością podmiotów maja niższe ceny i przewożą większe ilości towarów niż rynki z mniejsza ilością konkurentów. Koszty zewnętrzne (obliczenia uwzględniają koszty wypadków, emisji i hałasu) transportu towarów w USA wynoszą: dla kolei- 0.24 do 0.25 centa amerykańskiego na tonomilę (0.6  grosza na tonokilometr), dla transportu drogowego samochodami ciężarowymi- 1.11 centa amerykańskiego na tonomilę (2.77 grosza za tonokilometr). Również po prywatyzacji kolei w Wlk. Brytanii przewozy towarów (w tono-km) wzrosły o 33,8 %, z bardzo niskiego pułapu około 6 %, do którego spadły w trakcie państwowego bytu kolei brytyjskich.

A. Fularz

 

[POLITYKA TRANSPORTOWA] [KOLEJE REGIONALNE W EUROPIE] [KOLEJE PRYWATNE] [KOLEJE W JAPONII] [KOLEJE W RFN] [SZYBKIE KOLEJE MIEJSKIE] [REFORMA KOLEI WĄSK.] [CENTRUM KOLEJNICTWA REGIONALNEGO] [P K P] [KOLEJE W WOJ. LUBUSKIM] [TRAMWAJE DWUSYSTEMOWE] [BIULETYN] [IRiPK] [ENGLISH/FRANCAIS]

horizontal rule


Skontaktuj się z nami za pośrednictwem poczty e-mail: <fularz(at)go2.pl>, w przypadku pytań na temat danych statystycznych.

   CENTRUM STATYSTYKI KOLEJOWEJ

Prawa autorskie i oświadczenia własnościowe: Przy korzystaniu ze statystyk prosimy o dokładne wskazanie źródła i ich autorów. Przypominamy, iż standardem europejskim w wypadku cytowań jest oznaczenie każdego zapożczenia dłuższego niż trzy słowa przypisem do autora danej pracy. W przypadku wątpliwości co do zapożyczeń i cytatów prosimy sprawdzić zalecenia komisji etyki KBN i Polskiej Akademi Nauk. Nie przesyłamy danych z wyjątkiem tych udostępnionych w sieci web. Nie wypożyczamy książek. W razie problemów lub pytań użyj tego kontaktu w sieci web: [fularz(małpa)go2.pl]

Ostatnia aktualizacja: 23 lipca 2004.